فصل 4 : حفاظت فنی و بهداشت کار
4-1 ) کلیات
ماده 85- براي صيانت نيروي انساني ومنابع مادي كشور رعايت دستورالعملهائي كه ازطريق شوراي عالي حفاظت فني ( جهت تأمين حفاظت فني) و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي (جهت جلوگيري ازبيماريهاي حرفه اي و تامين بهداشت كار و كارگر و محيط كار) تدوين مي شود، براي كليه كارگاهها، كارفرمايان، كارگران و كارآموزان الزامي است .
تبصره – كارگاههاي خانوادگي نيز مشمول مقررات اين فصل بوده ومكلف به رعايت اصول فني وبهداشت كار مي باشند.
ماده 86- شورايعالي حفاظت فني مسئول تهيه موازين و آئين نامه هاي حفاظت فني مي باشد و از اعضاء ذيل تشكيل مي گردد:
1- وزير كار و امور اجتماعي يا معاون او كه رئيس شورا خواهد بود
2- معاون وزارت صنايع
3- معاون وزارت صنايع سنگين
4- معاون وزارت كشاورزي
5- معاون وزارت نفت
6- معاون وزارت معادن و فلزات
7- معاون وزارت جهاد سازندگي
8- رئيس سازمان حفاظت محيط زيست
9- دو نفر ازاستادان با تجربه دانشگاه در رشته هاي فني
10- دو نفر ازمديران صنايع
11- دو نفر از نمايندگان كارگران
12- مدير كل بازرسي كار وزارت كار و امور اجتماعي كه دبير شورا خواهد بود.
تبصره 1- پيشنهادات شورا به تصويب وزير كار و امور اجتماعي رسيده و شورا درصورت لزوم مي تواند براي تهيه طرح آئين نامه هاي مربوط به حفاظت فني كارگران درمحيط كار و انجام ساير وظايف مربوط به شورا، كميته هاي تخصصي مركب از كارشناسان تشكيل دهد.
تبصره 2- آئين نامه داخلي شورا با پيشنهاد شورايعالي حفاظت فني به تصويب وزير كار وامور اجتماعي خواهد رسيد.
تبصره 3- انتخاب اساتيد دانشگاه، نمايندگان كارگران و نمايندگان مديران صنايع مطابق دستورالعملي خواهد بود كه توسط شورايعالي حفاظت فني تهيه به تصويب وزير كار و اموراجتماعي خواهد رسيد.
ماده 87- اشخاص حقيقي و حقوقي كه بخواهند كارگاه جديدي احداث نمايند و يا كارگاههاي مو جود را توسعه دهند، مكلفند بدوا برنامه كار و نقشه هاي ساختماني و طرحهاي مورد نظر را از لحاظ پيش بيني درامر حفاظت فني و بهداشت كار، براي اظهار نظر و تائيد به وزارت كار و امور اجتماعي ارسال دارند. وزارت كار و امور اجتماعي موظف است نظرات خود را ظرف مدت يكماه اعلام نمايد. بهره برداري از كارگاههاي مزبور منوط به رعايت مقررات حفاظتي و بهداشتي خواهد بود.
ماده 88- اشخاص حقيقي يا حقوقي كه به ساخت يا ورود و عرضه ماشين مي پردازند مكلف به رعايت موارد ايمني و حفاظتي مناسب مي باشند.
ماده 89- كارفرمايان مكلفند پيش از بهره برداري ماشينها، دستگاهها، ابزار و لوازمي كه آزمايش آنها مطابق آئين نامه هاي مصوب شورايعالي حفاظت فني ضروري شناخته شده است آزمايشهاي لازم را توسط آزمايشگاهها و مراكز مورد تائيد شورايعالي حفاظت فني انجام داده و مدارك مربوطه را حفظ و يك نسخه ازآنها را براي اطلاع به وزارت كار و امور اجتماعي ارسال نمايند.
ماده 90- كليه اشخاص حقيقي يا حقوقي كه بخواهند لوازم حفاظت فني و بهداشتي را وارد يا توليد كنند، بايد مشخصات وسائل را حسب مورد همراه با نمونه هاي آن به وزارت كار و امور اجتماعي و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ارسال دارند و پس ازتائيد، به ساخت يا وارد كردن اين وسائل اقدام نمايند.
ماده 91- كارفرمايان و مسئولان كليه واحدهاي موضوع ماده 85 اين قانون مكلفند براساس مصوبات شوراي عالي حفاظت فني براي تامين حفاظت و سلامت و بهداشت كارگران درمحيط كار، وسايل و امكانات لازم را تهيه و در اختيار آنان قرار داده و چگونگي كاربرد وسايل فوق الذكر را به آنان بياموزند و درخصوص رعايت مقررات حفاظتي و بهداشتي نظارت نمايند. افراد مذكور نيز ملزم به استفاده و نگهداري از وسايل حفاظتي و بهداشتي فردي و اجراي دستور العملهاي مربوطه كارگاه مي باشند.
ماده 92- كليه واحدهاي موضوع ماده 85 اين قانون كه شاغلين درآنها به اقتضاي نوع كار درمعرض بروز بيماريهاي ناشي از كار قرار دارند بايد براي همه افراد مذكور پرونده پزشكي تشكيل دهند وحداقل سالي يكبار توسط مراكز بهداشتي درماني ازآنها معاينه و آزمايشهاي لازم را بعمل آورند و نتيجه را در پرونده مربوطه ضبط نمايند.
تبصره 1- چنانچه با تشخيص شوراي پزشكي نظر داده شود كه فرد معاينه شده به بيماري ناشي از كار مبتلا يا درمعرض ابتلا باشد كارفرما ومسئولين مربوطه مكلفند كار او را براساس نظريه شوراي پزشكي مذكور بدون كاهش حق السعي، درقسمت مناسب ديگري تعيين نمايند.
تبصره 2- درصورت مشاهده چنين بيماراني، وزارت كار و امور اجتماعي مكلف به بازديد و تائيد مجدد شرايط فني و بهداشت و ايمني محيط كار خواهد بود.
ماده 93- به منظور جلب مشاركت كارگران و نظارت برحسن اجراي مقررات حفاظتي و بهداشتي درمحيط كار و پيشگيري ازحوادث وبيماريها، در كارگاههائي كه وزارت كار و امور اجتماعي و وزارت بهداشت، درمان وآموزش پزشكي ضرورت تشخيص دهند كميته حفاظت فني و بهداشت كار تشكيل خواهد شد.
تبصره 1- كميته مذكور از افراد متخصص در زمينه حفاظت فني و بهداشت حرفه اي و امور فني كارگاه تشكيل مي شود و از بين اعضاء دونفر شخص واجد شرايطي كه مورد تائيد وزارتخانه كار و امور اجتماعي و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي باشند تعيين مي گردند كه وظيفه شان برقراري ارتباط ميان كميته مذكور با كارفرما و وزارت كار و امور اجتماعي و وزارت بهداشت، درمان وآموزش پزشكي تهيه و ابلاغ خواهد شد.
تبصره 2- نحوه تشكيل وتركيب اعضاء براساس دستورالعملهائي خواهد بود كه توسط وزارت كار و اموراجتماعي و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تهيه و ابلاغ خواهد شد.
ماده 94- در موراديكه يك يا چند نفر ازكارگران يا كاركنان واحدهاي موضوع ماده 85 اين قانون امكان وقوع حادثه يا بيماري ناشي از كار دركارگاه يا واحد مربوطه پيش بيني نمايند مي توانند مراتب را به كميته حفاظت فني و بهداشت كار يا مسئول حفاظت فني و بهداشت كار اطلاع دهند و اين امر نيز بايستي توسط فرد مطلع شده در دفتري كه به همين منظور نگهداري مي شود ثبت گردد.
تبصره – چنانچه كارفرما يا مسئول واحد، وقوع حادثه يا بيماري ناشي از كار را محقق نداند موظف است در اسرع وقت موضوع است را همراه با دلايل و نظرات خود به نزديكترين اداره كار و امور اجتماعي محل اعلام نمايد. اداره كار و امور اجتماعي مذكور موظف است در اسرع وقت توسط بازرسين كار به موضوع رسيدگي و اقدام لازم را معمول نمايد.
ماده 95- مسئوليت اجراي مقررات و ضوابط فني و بهداشت كار برعهده كارفرما يا مسئولين واحدهاي موضوع ذكرشده درماده 85 اين قانون خواهد بود. هرگاه براثر عدم رعايت مقررات مذكور از سوي كارفرما يا مسئولين واحد، حادثه اي رخ دهد، شخص كارفرما يا مسئول مذكور از نظركيفري و حقوقي و نيز مجازاتهاي مندرج دراين قانون مسئول است .
تبصره 1- كارفرما يا مسئولان واحدهاي موضوع ماده 85 اين قانون موظفند كليه حوادث ناشي از كار را در دفتر ويژه اي كه فرم آن ازطريق وزارت كار و امور اجتماعي اعلام مي گردد ثبت ومراتب را سريعاً به صورت كتبي به اطلاع اداره كار و امور اجتماعي محل برسانند.
تبصره 2- چنانچه كارفرما يا مديران واحدهاي موضوع ماده 85 اين قانون براي حفاظت فني و بهداشت كار وسايل و امكانات لازم را دراختيار كارگر قرار داده باشند و كارگر با وجود آموزشهاي لازم و تذكرات قبلي بدون توجه به دستورالعمل و مقررات موجود از آنها استفاده ننمايد كارفرما مسئوليتي نخواهد داشت . درصورت برور اختلاف رأي هيات حل اختلاف نافذ خواهد بود.
فصل 4 : حفاظت فنی و بهداشت کار
4-2 ) بازرسی کار
ماده 96- به منظور اجراي صحيح اين قانون و ضوابط حفاظت فني، اداره كل بازرسي وزارت كار و امور اجتماعي با وظايف ذيل تشكيل مي شود:
الف- نظارت براجراي مقررات ناظر به شرايط كار به ويژه مقررات حمايتي مربوط به كارهاي سخت و زيان آور و خطرناك، مدت كار، مزد، رفاه كارگر، اشتغال زنان و كارگران نوجوان
ب- نظارت براجراي صحيح مقررات قانون كار و آئين نامه ها و دستورالعملهاي مربوط به حفاظت فني
ج- آموزش مسائل مربوط به حفاظت فني و راهنمائي كارگران، كارفرمايان و كليه افرادي كه درمعرض صدمات و ضايعات ناشي از حوادث و خطرات ناشي از كار قرار دارند.
د- بررسي و تحقيق پيرامون اشكالات ناشي از اجراي مقررات حفاظت فني و تهيه پيشنهاد لازم جهت اصلاح ميزان ها و دستورالعمل هاي مربوط به موارد مذكور، مناسب با تحولات و پيشرفتهاي تكنولوژي
هـ - رسيدگي به حوادث ناشي از كار دركارگاههاي مشمول و تجزيه و تحليل عمومي و آماري اينگونه موارد به منظور پيشگيري حوادث .
تبصره 1- وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مسئول برنامه ريزي، كنترل، ارزشيابي و بازرسي در زمينه بهداشت كار و درمان كارگري بوده و موظف است اقدامات لازم را دراين زمينه بعمل آورد.
تبصره 2- بازرسي به صورت مستمر، همراه با تذكر اشكالات و معايب و نواقص و درصورت لزوم تقاضاي تعقيب متخلفان در مراجع صالح انجامي مي گيرد.
ماده 97- اشتغال درسمت بازرسي كار منوط به گذراندن دوره هاي آموزش نظري و علمي در بدو استخدام است .
تبصره – آئين نامه شرايط استخدام بازرسان كار و كارشناسان بهداشت كار با پيشنهاد مشترك وزارت كار و امور اجتماعي ، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي وسازمان امور اداري و استخدامي به تصويب هيئت وزيران خواهد رسيد.
اين شرايط به نحوي تدوين خواهد شد كه ثبت و استقلال شغلي بازرسان را تامين كند و آنها را ازهرنوع تعرض مصون بدارد.
ماده 98- بازرسان كار و كارشناسان بهداشت كار در حدود وظايف خويش حق دارند بدون اطلاع قبلي درهر موقع ازشبانه روز به موسسات مشمول ماده 85 اين قانون وارد شده و به بازرسي بپردازند و نيز مي توانند به دفاتر و مدارك مربوطه در موسسه مراجعه و در صورت لزوم ازتمام يا قسمتي از آنها رونوشت تحصيل نمايند.
تبصره – ورود بازرسان كار به كارگاههاي خانوادگي منوط به اجازه كتبي دادستان محل خواهد بود.
ماده 99- بازرسان كار و كارشناسان بهداشت كار حق دارند به منظور اطلاع از تركيبات موادي كه كارگران با آنها درتماس مي باشند و يا در انجام كار مورد استفاده قرار مي گيرند، به اندازه اي كه براي آزمايش لازم است درمقابل رسيد، نمونه بگيرند و به روساي مستقيم خود تسليم نمايند.
تبصره – ساير مقررات مربوط به چگونگي بازرسي كار مطابق آئين نامه اي خواهد بود كه با پيشنهاد شوراي عالي حفاظت فني و بهداشت كار حسب مورد به تصويب وزير كار و امور اجتماعي و وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي خواهد رسيد.
ماده 100- كليه بازرسان كار و كارشناسان بهداشت حرفه اي، داراي كارت ويژه حسب مورد با امضاء وزير كار و امور اجتماعي يا وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي هستند كه هنگام بازرسي بايد همراه آنها باشد و درصورت تقاضاي مقامات رسمي يا مسئولين كارگاه ارائه شود.
ماده 101- گزارش بازرسان كار و كارشناسان بهداشت كار در موارد مربوط به حدود وظايف و اختياراتشان درحكم گزارش ضابطين دادگستري خواهد بود.
تبصره 1- بازرسان كار و كارشناسان بهداشت كار مي توانند به عنوان مطلع و كارشناس درجلسات مراجع حل اختلاف شركت نمايند.
تبصره 2- بازرسان كار و كارشناسان بهداشت كار نمي توانند درتصميم گيري مراجع حل اختلاف نسبت به پرونده هائيكه قبلاً به عنوان بازرس در مورد آنها اظهار نظر كرده اند، شركت كنند.
ماده 102- بازرسان كار و كارشناسان بهداشت كار نمي توانند در كارگاهي اقدام به بازرسي نمايند .كه خود يا يكي از بستگان نسبي آنها تا طبقه سوم و يا يكي از اقرباي سببي درجه اول ايشان به طور مستقيم درآن ذينفع باشند.
ماده 103- بازرسان كار و كارشناسان بهداشت كار حق ندارند درهيچ مورد حتي پس از بركناري ازخدمت دولت اسرار و اطلاعات را كه به مقتضاي شغل خود به دست آورده اند و يا نام اشخاصي را كه به آنان اطلاعاتي داده يا موراد تخلف را گوشزد كرده اند، فاش نمايند.
تبصره- متخلفين از مقررات اين ماده مشمول مجازاتهاي مقرر در قوانين مربوط خواهند بود.
ماده 104- كارفرمايان و ديگر كسانيكه مانع ورود بازرسان كــار و كارشناسان بهداشت كار بــــه كار گاههاي مشمول اين قانون گردند و يا مانع انجام وظيفه ايشان شوند و يا از دادن اطلاعات و مدراك لازم به آنان خودداري نمايند، حسب مورد به مجازاتهاي مقرر در اين قانون محكوم خواهند شد.
ماده 105- هرگاه درحين بازرسي، به تشخيص بازرس كار يا كارشناس بهداشت حرفه اي احتمال و قوء حادثه و يا بروز خطر دركارگاه داده شود، بازرس كار يا كارشناس بهداشت حرفه اي مكلف هستند مراتب را فوراً و كتباً به كارفرمايا نماينده او و نيز به رئيس مستقيم خود اطلاع دهند.
تبصره 1- وزارت كار و امور اجتماعي و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ، حسب مورد گزارش بازرسان كار و كارشناسان بهداشت حرفه اي از دادسراي عمومي محل و در صورت عدم تشكيل داد سرا از دادگاه عمومي محل تقاضا خواهند كرد فوراً تعطيل و لاك و مهر تمام يا قسمتي از كارگاه را صادر نمايد. دادستان بلافاصله نسبت به صدور قرار اقدام و قرار مذكور پس از ابلاغ قابل اجراست .
دستور رفع تعطيل توسط مرجع مزبور درصورتي صادر خواهد شد كه بازرس كار يا كارشناس بهداشت حرفه اي و يا كارشناسان ذيربط دادگستري رفع نواقص و معايب موجود را تائيد نموده باشند.
تبصره 2- كارفرما مكلف است در ايامي كه به علت فوق كار تعطيل مي شود مزد كارگران كارگاه را بپردازد.
تبصره 3- متضرران از قرارهاي موضوع اين ماده درصورت اعتراض به گزارش بازرس كا و يا كارشناس بهداشت حرفه اي و تعطيل كارگاه مي توانند از مراجع مزبور، به دادگاه صالح شكايت كنند ودادگاه مكلف است به فوريت و خارج از نوبت به موضوع رسيدگي نمايد. تصميم دادگاه قطعي و قابل اجراء است .
ماده 106- دستورالعملها و آئين نامه هاي اجرائي مربوط به اين فصل به پيشنهاد مشترك وزارت كار و امور اجتماعي و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به تصويب هيات وزيران خواهد رسيد.
